[YVA – Giới thiệu sách] Văn hóa nước

van hoa nươcVăn hóa nước
Tác giả: Trịnh Hiểu Vân.
Dịch từ bản tiếng Trung: Nguyễn Minh Đức.
Năm xuất bản: 2008.
Giới thiệu:
Trước độc giả là cuốn sách những bài viết nghiên cứu văn hóa nước của các tộc người thiểu số được tác giả tuyển chọn trong quá trình giao lưu hợp tác quốc tế những năm qua.
Tác giả đã có nhiều năm trong công tác nghiên cứu văn hóa và sự phát triển của các tộc người, nhưng từ lâu đã có cảm hứng với văn hóa sinh thái tộc người thêir số, song, thực sự đầu tư công sức nghiên cứu từ những năm 90 của thế kỷ XX. Trong suốt quá trình thực tiễn nghiên cứu, tác giả đã có những lý giải sâu sắc về mối quan hệ song tồn giữa tộc người thiểu số với môi trường tự nhiên tại địa phương suốt hàng trăm ngàn năm, cũng nhận thấy rằng sự biến đổi môi trường sinh thái tự nhiên tại vùng của tộc người thiểu số sinh sống đã ảnh hưởng đến sự phát triển tại địa phương, càng đau xót hơn khi sự biến đổi xã hội quá nhanh đã làm thay đổi văn hóa sinh thái của các tộc người thiểu số. Hiện nay luôn nhấn mạnh đế phát triển bền vững, sự xấu đi của môi trường sinh thái và sự mất đi văn hóa sinh thái truyền thống của các tộc người là điều bất hạnh đối với mỗi tộc người. Nhất là sự mất đi trong văn hóa sẽ khiến con người mất đi những quan niệm sinh sống thân thiện với môi trường tự nhiên, qui phạm xã hội và chuẩn tắc hành vi. Nhiều trường hợp thực tế tại các vùng tộc người thiểu số đã chứng minh sự mất đi văn hóa sinh thái truyền thống là nguyên nhân quan trọng dẫn đến nguy cơ môi trường, còn những vùng có môi trường sinh thái tốt nhìn chung đều có sự phát huy tác dụng của văn hóa tương ứng trong đó, vì thế, văn hóa sinh thái của các tộc người vẫn luôn có giá trị lớn trong sự phát triển hiện nay. Đây cũng chính là nguyên nhân để tác giả tích cực nghiên cứu và khởi xướng văn hóa nước trong những năm qua.
Tác giả cho rằng, có ba con đường để bảo vệ môi trường nước và hóa giải nguy cơ nước hiện nay: con đường thứ nhất là chế độ, con đường thứ hai là khoa học kỹ thuật và con đường thứ ba là văn hóa. Con đường chế độ là dùng những biện pháp qui tắc, luật pháp, thể chế… để thực hiện bảo vệ môi trường nước; khoa học kỹ thuật để hóa giải nguy cơ nước, nhất là những giải pháp khoa học kỹ thuật được đưa ra sau khi đã xuất hiện những vấn đề môi trường hiện nay; văn hóa phải là kết quả dung hòa giữa quan niệm, hành vi, tôn giáo và qui phạm xã hội của con người với môi trường nước. Cần phải nói rằng, cả ba con đường trên đều quan trọng, nhưng văn hóa là yếu tố hàng đầu, nếu như người dân của một dân tộc, một xã hội hoặc một vùng có nhận thức sâu sắc về tầm quan trọng của nước, đồng thời có những yếu tố văn hóa liên quan đến bảo vệ môi trường nước, có như thế thì môi trường nước mới được bảo vệ tốt, con người thậm chí có thể vì lợi ích lâu dài mà vứt bỏ một vài lợi ích trước mắt. Nhưng một khi xã hội cần bảo vệ môi trường nước bằng chế độ, sau khi vấn đề nước xuất hiện lại giải quyết bằng các giải pháp khoa học kỹ thuật thì chi phí không những tốn kém mà hiệu quả lại không như mong muốn. Do chúng ta đang trong một thời đại xây dựng và phát triển nhanh chóng, cho nên những áp lực môi trường gặp phải là trước đây chưa có, những biện pháp chế độ và khoa học kỹ thuật là cần được tăng cường trong quá trình hiên nay, nhưng chúng ta phải nhận thức hơn nữa văn hóa cũng là biện pháp quan trọng ngang bằng, thậm chí văn hóa còn là biện pháp cơ bản. Nói theo phạm vi hẹp, nếu như không có người nào tùy ý vứt đồ phế thải xuống con sông trong thành phố hoặc tùy tiện đổ nước thải vậy thì chi phí quản lý và xây dựng chế độ sẽ giảm đi rất nhiều; nói một cách rộng hơn, trong sự phát triển hiện nay, nếu như con người có những lý giải sâu sắc về môi trường nước, chấp thuận qui định chính sách và hành vi xã hội, chúng ta có thể vì sự phát triển lâu dài mà vứt bỏ các lợi ích trước mắt; cũng nhìn thấy không ít trường hợp thực tế tại nhiều nơi vì lợi ích trước mắt mà không suy nghĩ đến lợi ích lâu dài. Trong những năm qua, tác giả không chỉ nghiên cứu sâu về văn hóa sinh thái địa phương mà còn tiến hành nghiên cứu tương quan trên nhiều quốc gia nghiên cứu so sánh trong ngoài, hậu quả dẫn đến do sự khác biệt giữa ý thức sinh thái cũng là rất rõ ràng. Đây chính là sự khác biệt về văn hóa và cũng đã phản ánh được ý nghĩa nằm trong văn hóa. Nghiên cứu văn hóa nước phong phú của các tộc người và sự lý giải những giá trị hiện nay của nó đều có tác dụng to lớn cho việc bảo vệ môi trường nước hiện nay và sự phát triển bền vững, điều này dù ở thành thị hay nông thôn thì đều giống nhau.
Trong quá trình nghiên cứu gần đây, tác giả không chỉ mong muốn đi sâu vào nhận thức nội hàm văn hóa nước của tộc người để nghiên cứu và mối quan hệ của văn hóa nước với sự sinh tồn, tiến trình văn minh của các dân tộc, đồng thời chú trọng nghiên cứu sự biến đổi văn hóa nước ảnh hưởng đến sự phát triển hiện nay của các dân tộc, cuối cùng là những lý giải sâu sắc về giá trị đương đại của văn hóa nước. Trong quá trình tìm hiểu và lý giải sâu sắc về giá trị đương đại của văn hóa nước. Trong quá trình tìm hiểu và lý giải văn hóa nước các tộc người, tác giả đã bắt đầu đi tìm từ những câu truyện thần thoại đến quan niệm về nước, phát hiện được rất nhiều những quan niệm về nước của các tộc người có liên quan đến thần thoại, từ đó diễn giải kết quả và ý văn của văn hóa trong thần thoại nước. Đồng thời nhận thưucs rằng trong lịch sử văn minh của các dân tộc, văn hóa nước không chỉ phát huy tác dụng tích cực để duy trì sự sinh tồn của các dân tộc, mà còn có tác dụng tích cực đến tiến trình văn minh của các dân tộc. Trong lịch sử có rất nhiều sự di cư và định cư của các dân tộc đều liên quan trực tiếp đến nước, đồng thời, trong rất nhiều dân tộc, người ta đã lấy danh nghĩa tôn giáo để bảo vệ nguồn nước và môi trường nguồn nước bao gồm sông hồ và rừng rậm… Trong vùng lưu vực sông Hồng và nhiều nơi khác, sự phát triển hệ thống tưới tiêu thủy lợi đã trực tiếp dẫn đến sự chuyển đổi mô hình nông nghiệp địa phương từ nông nghiệp nương rẫy sang nông nghiệp ruộng lúa, thúc đẩy sự đi lên của văn minh địa phương, toàn bộ điều này đều nằm trong ý nghĩa lịch sử của văn hóa nước. Nói một cách so sánh, giới khoa học đã có nhiều diễn giải về sự ảnh hưởng của các con sông lớn Trường Giang, Hoàng Hà, Đại Vận… đối với văn minh Trung Nguyên, còn những nhận thức văn hóa nước ảnh hưởng đến sự sinh tồn và tiến trình văn minh tại những vùng tộc người thiểu số vẫn chưa đầy đủ, tác giả cho rằng văn hóa nước cũng là con đường quan trọng để lý giải văn minh các tộc người thiểu số. Hiện nay, văn hóa nước vẫn có chức năng để con người lý giải nước có liên quan đến sự tồn tại và phát triển các dân tộc, duy trì sự cộng sinh hài hòa với môi trường, đồng thời văn hóa nước trong lịch sử và kết quả của nó như: công trình tưới tiêu, công trình hay khuôn viên tôn giáo, thắng cảnh nước… còn mang giá trị di sản văn hóa. Trong văn hóa nước hiện nay đã nảy sinh nhiều biến đổi, sự biến đổi lớn nhất trong rất nhiều dân tộc đó chính là sự mất đi những yếu tố văn hóa nước dẫn đến sự xấu đi của môi trường nước, cho nên nhận thức giá trị văn hóa nước, bảo tồn văn hóa nước truyền thống, xây dựng văn hóa nước mới là nhiệm vụ cấp bách hiện nay của các dân tộc. Đây không chỉ là trách nhiệm của các nhà khoa học, cũng là trách nhiệm của chính quyền, trách nhiệm của toàn xã hội. Những đường hướng nghiên cứu này đều có thể tìm thấy trong cuốn sách này.
Nghiên cứu văn hóa nước vừa là vấn đề học thuật, vừa là vấn đề hiện thực. Từ năm 2001, lần đầu tiên tham dự Đại hội lần thứ hai của Hội lịch sử nước quốc tế tổ chức tại Na Uy cho đến nay, tác giả đã thực hiện thành công hợp tác giao lưu rộng rãi với giới khoa học quốc tế, tham dự nhiều hội thảo quốc tế quan trọng, đồng thời cũng là người tổ chức chính hội thảo văn hóa sinh thái quốc tế lần thứ II, chủ nhiệm nhiều dự án nghiên cứu, quan hệ với nhiều nhà khoa học trong và ngoài nước. Sự cảm thụ của tác giả trong đó là, làm nghiên cứu thì nguồn tài nguyên phong phú trong các tộc người Trung Quốc là điều kiện tốt nhất để xây dựng và phát triển một ngành nghiên cứu khoa học, kết quả nghiên cứu là trường hợp thực tế để Trung Quốc và nước ngoài lý giải mối quan hệ nước với văn minh nhân loại. Đây là nguyên nhân quan trọng để nghiên cứu của tác giả trong những năm qua được mọi người trên thế giới quan tâm. Từ thực tế, nghiên cứu và đề xướng văn hóa nước chính là vấn đề sát thực với nguy cơ nước và đó là vấn đề toàn cầu, mang ý nghĩa hiện thực to lớn trong phát triển hiện nay. Đến đây tác giả muốn thẳng thắn nói trong giao lưu quốc tế rộng rãi, tác giả cảm nhận sâu sắc Trung Quốc nghiên cứu và quan tâm đến văn hóa nước vẫn còn rất thiếu, văn hóa nước các tộc người thiểu số là một ngành khoa học non trẻ trong nghiên cứu văn hóa sinh thái và cũng chỉ có thể nói là giai đoạn ban đầu. Các nhà khoa học Trung Quốc đã có rất nhiều nghiên cứu trong lĩnh vực này, nhưng trao đổi với nhau lại chưa nhiều, vẫn chưa hình thành nên nhóm khoa học. Vì thế, mong muốn càng nhiều nhà khoa học quan tâm đến việc xây dựng và phát triển lĩnh vực văn hóa nước, đây vừa là nhu cầu phát triển khoa học, vừa là nhu cầu phát triển bền vững môi trường của nhân loại.
Trong nghiên cứu gần đây, đối với tác giả ngoài việc ra đời những bài nghiên cứu này, còn có được sự thu hoạch vô cùng quan trọng là sự quan hệ với rất nhiều nhà khoa học trong và ngoài nước, khi trao đổi khoa học cũng trở thành bạn bè, giành được tình cảm hữu nghị. Càng nhiều nhà khoa học nước ngoài có sự hứng thú sâu đậm với Vân Nam, quan tâm đến Vân Nam, đi đến Vân Nam nghiên cứu, tiến hành trao đổi khoa học. Cần phải nói rằng, những thành quả của tác giả là duyên phận với ngành khoa học này và cũng không thể tách khỏi sự động viên và quan tâm của nhiều nhà khoa học quốc tế.
Tổng hợp xuất bản những bài viết trong cuốn sách này, một mặt là tổng kết nghiên cứu của riêng tác giả trong những năm qua, đồng thời là kết quả để tăng cường hợp tác nghiên cứu với các nhà khoa học Trung Quốc và nước ngoài. Do vẫn còn trong giai đoạn tìm tòi nên nhiều nghiên cứu vẫn chưa thuần thục, nhất là việc đi sâu tìm hiểu nội hàm văn hóa nước của các tộc người thiểu số Vân Nam mãi mãi không đủ, đưa ra bao nhiêu lý do đã nói ở trên, đây là một tảng đá quý giá trong nghiên cứu văn hóa nước.
Nguồn: “Lời giới thiệu” của GS. Fekri Hassan, Đại học Luân Đôn, Anh Quốc, Chủ tịch Hội Lịch sử nước quốc tế 
MỤC LỤC SÁCH:
van hoa nươc 1
CÁC THÀNH VIÊN QUAN TÂM ĐẾN SÁCH NÀY CÓ THỂ LIÊN HỆ QUA ĐỊA CHỈ SAU:
CAO TRUNG VINH 
VIỆN VĂN HÓA NGHỆ THUẬT VIỆT NAM 
SỐ ĐT: 0986066648 
GIÁ BÁN: 50.000 VND/QUYỂN