Terry Eagleton và chủ nghĩa hậu Cấu trúc

Thiệu Bích Hường dịch

(Dịch từ cuốn Literary theory, An introduction, University of Minnesota Press, Minneapolis, 1983)

Nguồn:http://www.viettems.com/index.php?option=com_content&view=article&id=1922:terry-eagleton-va-ch-ngha-hu-cu-truc&catid=157:bai-nghien-cuu&Itemid=188

Lời giới thiệu

Trước khi nói đến chủ nghĩa hậu cấu trúc xin nói đôi lời về chủ nghĩa cấu trúc, bởi lẽ cái thứ nhất xuất hiện vừa như là sự phủ định của cái thứ hai vừa như là sự phát triển tiếp tục của nó trong bối cảnh văn hóa mới.

Cũng như nhiều lí thuyết khác, chủ nghĩa cấu trúc có nguồn gốc xa xưa từ trí tuệ cổ đại Platon: Thực thể được tạo thành do các quan hệ”. Nhưng nguồn gốc trực tiếp của nó là ngữ học của Ferdinand de Saussure (1857-1913). Trước hết, Saussure phân biệt lời nói với ngôn ngữ và cho rằng chỉ ngôn ngữ mới là đối tượng của ngữ học. Ngôn ngữ là mã (code) của lời nói, bởi thế nên ngôn ngữ có tính xã hội, là của chung của mọi người, còn lời nói mang tính cá nhân, của riêng mỗi người. Và để nghiên cứu ngôn ngữ phải nghiên cứu đồng đại, vì chỉ có trên cơ sở một nhát cắt đồng đại, tĩnh quan và khép kín, mới tìm ra được cấu trúc của ngôn ngữ. Vậy ngôn ngữ là một hệ thống bao gồm các yếu tố quy định lẫn nhau và chịu sự quy định chung của cả hệ thống. Giá trị của mỗi yếu tố không phải ở bản thân nó mà ở quan hệ của nó với các yếu tố khác trong hệ thống mang lại. Và giá trị của cả hệ thống bao giờ cũng lớn hơn tổng giá trị của từng yếu tố. ở hệ thống ngôn ngữ, mỗi yếu tố là một kí hiệu, ngôn ngữ là một hệ thống kí hiệu, một bộ phận tiêu biểu và trọng yếu của kí hiệu học. Mỗi kí hiệu ngôn ngữ gồm có hai mặt: mặt âm thanh và chữ viết gọi là cái biểu đạt, mặt ý nghĩa, khái niệm gọi là cái được biểu đạt. Quan hệ giữa CBĐ và CĐBĐ là quan hệ võ đoán, có tính quy ước do tập thể quy định, nhưng lại gắn bó với nhau như hai mặt của một tờ giấy.