Dòng quà tặng: Sự hỗ tương và những mạng lưới xã hội trong một làng Trung Quốc

(Nguyên bản tiếng Anh: The Flow of Gift: Reciprocity and Social Networks in a Chinese Village)
Yunxiang Yan
1996. Stanford University Press.
Bản dịch của Mai Huy Bích

Nguồn:http://www.viettems.com/index.php?option=com_content&view=article&id=1313:dong-qua-tng-s-h-tng-va-nhng-mng-li-xa-hi-trong-mt-lang-trung-quc&catid=204:tai-liu-dch&Itemid=235

Công việc điền dã cho nghiên cứu này được tiến hành ở làng Xiajia, tỉnh Heilongjiang, một nơi tôi đã biết hơn hai mươi năm nay. Tôi đã sống ở Xiajia với tư cách một nông dân bình thường trong bảy năm (1971-78), và vẫn giữ liên lạc thư từ với vài ba người bạn trong làng kể từ thời đó. Mùa xuân năm 1989 tôi đã tiến hành một cuộc điều tra ngắn, và nó đã cho phép tôi tìm ra những mẫu hình biến đổi xã hội. Năm 1991, tôi trở lại để tiến hành sáu tháng điền dã về chủ đề trao đổi quà tặng, và rồi năm 1993 tôi về thăm làng để thực hiện một cuộc điều tra thực địa tiếp theo.

Nằm ở phía nam tỉnh Heilongjiang, cách tỉnh lỵ Ha’erbin 50 kilômet về phía nam, và 24 kilômet về phía đông nam của trung tâm hạt là Shuangcheng, Xiajia là một cộng đồng trồng trọt hầu hết trồng cấy ngô và đậu tương. Làng được bao quanh bởi đất trồng trọt ở phía bắc và đất trồng cỏ ở phía nam. Các làng lân cận cách đó không quá từ một đến ba kilômet. Cách Xiajia năm kilômet về phía nam, con sông Lalin ngăn cách Heilongjiang với tỉnh Jilin. Giống như ở các làng khác nằm rải rác dọc theo con sông, hầu hết đất đai ở Xiajia thường xuyên bị nạn lụt đe dọa. Tuy nhiên, trong mùa khô, làng lại được hưởng đất đen màu mỡ.
Theo đăng ký hộ năm 1991, Xiajia có 1.564 cư dân trong 365 hộ. Như bản đồ 1 cho thấy, việc xây nhà ở Xiajia được tổ chức rất tốt, đến mức ngày nay làng bao gồm bảy dãy nhà, tạo nên sáu đường phố từ đông sang tây và hai đại lộ bắc nam. Với tư cách một đơn vị hành chính, Xiajia cũng chính thức bao gồm cả một cộng đồng lân cận với 416 người trong 97 hộ. Nghiên cứu của tôi chỉ giới hạn ở cộng đồng chính của Xiajia, chứ không bao gồm làng lân cận này.
Vì nghiên cứu này tập trung vào chủ đề cụ thể là trao đổi quà tặng và mạng lưới xã hội, không thể nào giới thiệu mọi khía cạnh của đời sống xã hội ở làng Xiajia trong riêng một chương duy nhất. Tôi sẽ chỉ điểm lại một cách vắn tắt lịch sử làng cả trong thời kỳ tiền cộng sản lẫn thời kỳ cộng sản với một nỗ lực nhằm vẽ nên ranh giới xã hội của cộng đồng. Tiếp đó tôi sẽ mô tả các hệ thống phân tầng xã hội và tổ chức quan hệ họ hàng ở địa phương, những thứ vốn có liên quan trực tiếp với quá trình trao đổi xã hội vô tận và những mẫu hình quan hệ giữa các cá nhân.

Bạn có thể tham khảo toàn văn bài viết này tại đây: Yan, 1996, Dòng quà tặng Sự hỗ tương và những mạng lưới xã hội trong một làng Trung Quốc